Wiele problemów prawnych pojawia się w sytuacjach, które na starcie nie budzą większych wątpliwości. Ustne ustalenia dotyczące stworzenia usługi, brak odpowiedzi na złożoną reklamację czy spór o rozliczenie wspólnych wydatków mogą z w pewnych przypadkach przerodzić się w konflikt wymagający formalnych działań. W tak zaistniałych okolicznościach istotne jest rozpoznanie, jakie przepisy odnoszą się do danej sytuacji i jakie znaczenie mają dotychczasowe ustalenia.
Pomoc prawna może dotyczyć wyjaśnienia praw i zadań stron, oceny dokumentów oraz określenia możliwych dróg rozwiązania sporu. Nie każda niezgodność wymaga wszczęcia postępowania sądowego. Czasem wystarczające okazuje się doprecyzowanie warunków umowy lub pokazanie drugiej stronie konkretnych argumentów. Zdarzają się jednak też sytuacje, w których porozumienie nie jest możliwe, a dalsze postępowanie wymaga zachowania określonych procedur. Prawidłowy sposób działania uzależniony jest od przyczyn konfliktu, dostępnych dowodów i przepisów mających przeznaczenie w danej sprawie.
Przy analizowaniu kłopotu znaczenie ma nie tylko treść dokumentów, lecz również sposób, w jaki doszło do określonych zdarzeń. W praktyce często pojawiają się rozbieżności między tym, co strony pamiętają, a tym, co wynika z korespondencji albo podpisanych ustaleń. Dlatego przed podjęciem decyzji warto zgromadzić wiadomości elektroniczne, zgody przelewów, protokoły, rachunki i inne materiały związane ze sprawą (zobacz: jak odzyskać pieniądze od dłużnika). Porady prawne mogą obejmować interpretację takich dokumentów, wskazanie niejasnych zapisów a także omówienie konsekwencji proponowanych rozwiązań. Na przykład przy sporze dotyczącym wykonanej usługi ważne może być ustalenie, jaki zakres prac uzgodniono, czy zgłoszono zastrzeżenia i czy druga strona miała sposobność odniesienia się do problemu. Samo przekonanie o słuszności własnego stanowiska nie przesądza jeszcze o wyniku sporu. Liczą się także dowody i sposób ich przedstawienia. Warto a przy tym rozróżniać fakty od przypuszczeń, ponieważ niepotwierdzone informacje mogą utrudniać ocenę sytuacji i prowadzić do niepotrzebnego zaostrzenia konfliktu.
Prawo obejmuje wiele sekcji, a każdy z nich wiąże się z innymi wymaganiami. W sprawach spadkowych należy ustalić krąg uprawnionych osób, treść testamentu, o ile został sporządzony, oraz skład majątku pozostawionego przez zmarłego. W relacjach między posiadaczem a najemcą ważne mogą być warunki wypowiedzenia umowy, rozliczenie kaucji, wysokość zaległości oraz stan lokalu w chwili jego przekazania. Z kolei w działalności gospodarczej częstym źródłem problemów są opóźnienia w płatnościach, niewykonane zobowiązania i różnice w interpretacji warunków współpracy (więcej informacji: Unieważnienie egzaminu na prawo jazdy). Obsługa prawna w zależności od potrzeb może obejmować obowiązujące wyjaśnianie kwestii związanych z przepisami, przygotowywanie umów i pism, analizę ryzyka prawnego lub udział w negocjacjach. Zakres takich czynności powinien odpowiadać rzeczywistemu problemowi. Innego podejścia wymaga jednorazowa wątpliwość dotycząca dokumentu, a innego sprawa, w której pojawia się kilka powiązanych roszczeń albo konieczność prowadzenia postępowania przed sądem. Trzeba także uwzględnić, że część czynności podlega szczególnym wymaganiom formalnym, a ich wykonanie może być ograniczone terminami określonymi w przepisach.
Ważnym zagadnieniem jest sposób podejmowania wyborów, gdy dostępne informacje nie pozwalają dobitnie ocenić sytuacji. Wtedy należy ustalić, których danych brakuje, jakie dokumenty można jeszcze pozyskać i czy istnieją inne sposoby zgody przebiegu wydarzeń. Zdarza się, że niezbędne jest zapoznanie się z aktami postępowania, sprawdzenie obowiązującego brzmienia przepisów albo zobowiązanie, czy w podobnych okolicznościach zapadły istotne orzeczenia. Nie każda sprawa daje się rozstrzygnąć na bazie jednej zasady, ponieważ znaczenie mogą posiadać najmniejsze elementy pozornie niezwiązane z podstawowym kłopotem. Wyjątkową uwagę trzeba zwracać na pisma urzędowe i sądowe, w których wskazano termin odpowiedzi lub wymagany sposób złożenia dokumentów. Zignorowanie takiej informacji może prowadzić do konsekwencji procesowych, niezależnie od tego, czy dana osoba uważa swoje stanowisko za uzasadnione. W przypadku bardziej złożonych spraw istotne jest również rozpoznanie możliwych kosztów, czasu potrzebnego na przeprowadzenie poszczególnych czynności a także ograniczeń wynikających z dostępnego materiału dowodowego. Ocena prawna wymaga więc uwzględnienia zarówno samych przepisów, jak i rzeczywistych okoliczności, w których mają one zostać zastosowane.
Zobacz także: honorowi dawcy krwi prawo.